آب دمین | آب بدون یون | آب خالص

آب دمین (WATER DEMIN) چیست؟

امروزه استفاده از آب خالص یا آب بدون یون در بسیاری از صنایع از جمله آزمایشگاه‌ها، صنایع غذایی، امور صنعتی و ... امری ضروری است.

آب دمین که با نام‌های آب دیونیزه، آب بدون یون (Deionized Water) و آب فوق خالص نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین انواع آب تصفیه‌شده در صنایع حساس است. کیفیت این آب معمولاً بر اساس هدایت الکتریکی (EC)، مقاومت الکتریکی (Resistivity) و میزان TDS اندازه‌گیری می‌شود و هرچه میزان یون‌های محلول کمتر باشد، کیفیت آب بالاتر خواهد بود.

آب از دو یون آنیون و کاتیون تشکیل شده است. آب دمین (Water Demin) یا آب خالص به آبی گفته می شود که تمامی یون های آنیون و کاتیون خود را طی فرایندی به نام دیونیزه شدن، از دست می‌دهد.

از این رو به آن آب دیونیزه (آب مقطر) نیز گفته می‌شود. از دست دادن یون‌های مثبت و منفی سبب خالص شدن آب می‌شود.

آب چگونه خالص می شود؟

همانطور که در بالا به آن اشاره شد آب با از دست دادن یون‌های مثبت و منفی به آب خالص تبدیل می‌شود. این عمل خالص سازی توسط فرآیندی به نام دیونازیسیون انجام می‌شود. طی این فرآیند، آب وارد ستون‌های رزینی می‌شود (این رزین می‌تواند ترکیبی از رزین آنیون و کاتیون باشد(رزین میکسبد) یا دو ستون جداگانه از رزین‌های آنیون و کاتیون باشد) و آب خروجی از این ستون‌ها، با از دست دادن تمامی یون‌های آنیون و کاتیون، به آب خالص یا آب دیونیزه تبدیل می‌شود.

در فرآیند دیونیزاسیون، یون‌های کلسیم، منیزیم، سدیم، کلرید، سولفات، نیترات و سایر املاح محلول توسط رزین‌های تبادل یونی حذف می‌شوند. نتیجه این فرآیند، تولید آبی با هدایت الکتریکی بسیار پایین است که برای تجهیزات حساس و فرآیندهای صنعتی مناسب خواهد بود.

انواع روش های تولید آب دمین

آب دمین را می‌توان به روش‌های مختلفی تولید کرد که در ذیل به آن اشاره می‌کنیم:

1. تولید آب دمین با استفاده از دستگاه آب شیرین کن صنعتی (دابل RO)
2. تولید آب دمین با استفاده یک ستون رزین بستر مختلط (ستون میکسبد)
3. تولید آب دمین با دو ستون رزین کاتیونی (دیونایزر)

انتخاب روش مناسب تولید آب دمین به ظرفیت مورد نیاز، کیفیت آب خام، میزان خلوص مورد انتظار و هزینه‌های بهره‌برداری بستگی دارد. در بسیاری از صنایع، ترکیب سیستم اسمز معکوس (RO) با دیونایزر یا رزین میکسبد بهترین کیفیت آب را فراهم می‌کند.

نحوه عملکرد رزین میکسبد در دیونایزر

10مورد از مهم‌ترین کاربردهای آب دمین

از آب دمین معمولا در صنایعی با حساسیت بالا استفاده می‌شود. برای این صنایع خرید آب دمین( مقطر) شامل هزینه‌های بسیار زیادی می‌شود. از این رو اکثر صنایعی که آب دمین مورد استفاده قرار می‌دهند، خود به تولید آب دمین با روش‌هایی که در بالا به آن اشاره کردیم رو می‌آورند.

از مهم‌ترین کاربردهای آب دمین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. استفاده از آب دمین در مصارف آزمایشگاهی، دارویی و پزشکی
2. برای تغذیه در دیگ های بخار صنعتی با فشار بالا
3. برای ساخت و تهیه کپسول‌های آتشنشانی
4. استفاده از آب دمین در تولید مواد غذایی
5. در صنعت برش کاری و لیزر
6. استفاده در صنایع تولید قطعات الکترونیکی و نیمه‌هادی
7. استفاده در نیروگاه‌ها و سیستم‌های تولید بخار
8. استفاده در صنایع آرایشی و بهداشتی
9. شستشوی تجهیزات حساس آزمایشگاهی و پزشکی
10. استفاده در صنایع رنگ، آبکاری و تولید مواد شیمیایی

وجود حتی مقدار کمی از یون‌های محلول در آب می‌تواند باعث ایجاد رسوب، خوردگی تجهیزات، کاهش کیفیت محصول نهایی و افزایش هزینه‌های نگهداری شود؛ به همین دلیل استفاده از آب دمین در بسیاری از صنایع یک الزام فنی محسوب می‌شود.

آیا آب دمین اسیدی می‌باشد؟

در پاسخ به این سوال می‌توان گفت ph آب دمین در واقع در حد بسیار ناچیز اسیدی می‌باشد، زیرا به محض تماس آب دمین با هوای اطراف، گاز دی اکسید کربن در آن حل می‌شود و محلول رقیق اسید کربونیک تولید می‌شود.

آب مقطر یا آب دمین (دیونیزه) کدام مورد بهتر می‌باشد؟

آب مقطر همان طور که از اسمش پیداست از تقطیر آب و بخار آب بدست می‌آید از این رو درصد خلوص آن به صفر می‌رسد، در صورتی که آب دمین دارای درصد خلوص کمتر از یک میکروزیمنس می‌باشد.

امروزه آب دمین و آب مقطر به علت تمایز ناچیز در درصد خلوص، یکسان در نظر گرفته می‌شوند، به همین دلیل گاهی به آب دمین، آب مقطر نیز گفته می شود.

آیا می‌توان از آب دمین برای شرب استفاده کرد؟

نوشیدن آب دمین کار خطرناکی نیست اما توصیه می‌شود از این آب در مدت زمان طولانی استفاده نشود، زیرا برای تولید آب دمین تمام یون‌های مثبت و منفی آب که برای بدن مفید می‌باشد به طور کامل حذف می‌شود. همچنین آب دمین به علت حذف مواد معدنی موجود در آب طعم نامطبوعی خواهد داشت.

4 مورد از مهم‌ترین تفاوت‌های دستگاه دیونایزر با دستگاه تصفیه آب صنعتی

دستگاه دیونایزر (DI) و دستگاه آب شیرین کن صنعتی (RO) تفاوت محسوسی با یکدیگر دارند که در ذیل به آن اشاره می‌شود:

1. دستگاه دیونایزر برای ظرفیت‌های پایین‌تر از 2 متر مکعب در شبانه روز مورد استفاده قرار می‌گیرد در صورتی که دستگاه تصفیه آب صنعتی برای ظرفیت‌های بالاتر از 5 متر مکعب در شبانه روز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

2. در دستگاه تصفیه آب صنعتی به روش اسمز معکوس یون‌های مثبت و منفی آب به طور کامل حذف نمی‌شود، اما در دستگاه دیونایزر یون‌های مثبت و منفی به صورت کامل حذف می‌شود و آب فوق خالص تولید می‌شود.

3. آب ورودی دستگاه آب شیرین کن صنعتی می‌تواند از آب چاه، آب دریا و آب‌های غیر قابل آشامیدن باشد در صورتی که آب ورودی به دستگاه دیونایزر به طور قطع باید آب با کیفیتی در حد شرب باشد.

4. قیمت دستگاه تصفیه آب صنعتی بسیار بالاتر از قیمت دستگاه دیونایزر می‌باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص دستگاه تولید آب دمین می‌توانید با متخصصین شرکت خانه آب آویژه تماس حاصل فرمایید تا علاوه بر مشاوره رایگان، طراحی متناسب‌ترین دستگاه، با توجه به نیاز مجموعه شما صورت گیرد.

سوالات متداول

آب دمین تا چه مدت قابل نگهداری است؟

اگر آب دمین در مخازن مناسب و دربسته نگهداری شود، کیفیت آن برای مدت طولانی حفظ می‌شود. با این حال، تماس با هوای آزاد باعث جذب دی‌اکسیدکربن و افزایش هدایت الکتریکی آب خواهد شد؛ بنابراین بهتر است در سریع‌ترین زمان ممکن مصرف شود.

چگونه کیفیت آب دمین اندازه‌گیری می‌شود؟

کیفیت آب دمین معمولاً با اندازه‌گیری هدایت الکتریکی (EC)، مقاومت الکتریکی (Resistivity) و میزان کل مواد محلول  (TDS) بررسی می‌شود. هرچه هدایت الکتریکی کمتر و مقاومت بیشتر باشد، آب خالص‌تر است.

رزین دستگاه دیونایزر چه زمانی نیاز به تعویض یا احیا دارد؟

زمان تعویض یا احیای رزین به کیفیت آب ورودی، حجم آب تولیدی و میزان مصرف بستگی دارد. ولی به صورت میانگین هر لیتر رزین میکسبد 2000 لیتر آبی که TDS برابر 10 دارد را صفر می‌کند اگر تی دی اس بالاتر باشد مقدار کمتری از آب تصفیه می‌کند این رزین قابلیت احیا ندارد افزایش هدایت الکتریکی آب خروجی معمولاً نشان‌دهنده کاهش کارایی رزین است.

برای تولید آب دمین، استفاده از RO کافی است؟

خیر. دستگاه اسمز معکوس بخش عمده املاح را حذف می‌کند، اما برای دستیابی به آب با خلوص بسیار بالا معمولاً از دیونایزر یا رزین میکسبد پس از سیستم RO استفاده می‌شود.